यमनक तट लग हमला मे भारतीय जहाज डूबल, यमन सरकार हूती विद्रोही सभ कें ठहरौलक जिम्मेदार
जहाज पर सवार 14 नाविक कें बचाओल गेल, 14 मे 13 भारतीय छथि
नई दिल्ली, एजेंसी
यमनक तट लग एकटा भारतीय ध्वजधारी मालवाहक जहाज पर प्रोजेक्टाइल सं हमला भेलाक बाद ओ पलटि गेल आ अंततः समुद्र मे डूबि गेल। यमनक अधिकारी सभक अनुसार, एहि घटना मे जहाज गंभीर रूप सं क्षतिग्रस्त भए गेल छल। भारत सरकार जनतब देलक जे जहाज एमएसवी फैज़ नूरे ओलिया पर सवार सभ 14 गोट नाविक कें सकुशल बचा लेल गेल अछि। बचाओल गेल लोक सभ मे 13 गोटे भारतीय नागरिक छथि।
भारतक जहाजरानी मंत्री सर्बानंद सोनोवाल एहि घटनाक कड़ा निंदा करैत एकरा बिना कोनो उकसावाक कयल गेल हमला बतौलनि। हुनकर कहब छल जे समुद्री क्षेत्र मे कार्यरत नाविक सभक सुरक्षा सुनिश्चित करबाक लेल आवश्यक डेग उठाओल जाएत। ओ कहलनि जे भारत अपन नागरिक सभक सुरक्षा लेल निरंतर सजग अछि।
एखन धरि एहि हमलाक जिम्मेदारी कोनो पक्ष सार्वजनिक रूप सं नहि लेने अछि। तथापि, सऊदी अरब समर्थित आ अंतरराष्ट्रीय स्तर पर मान्यता प्राप्त यमन सरकार एहि घटनाक लेल हूती विद्रोही सभ पर आरोप लगौने अछि। सरकारक कहब अछि जे ई हमला हूती समूहक लगातार जारी हिंसक गतिविधिक एकटा भाग अछि।
लाल सागर क्षेत्र मे हालक समय मे व्यापारिक जहाज सभ पर हमला बढ़ल अछि। विशेष रूप सं एहि वर्ष फरवरी मे ईरान द्वारा होर्मुज जलडमरूमध्य बंद कयल गेलाक बाद कतेको तेल टैंकर आ व्यापारिक जहाज वैकल्पिक मार्गक रूप मे लाल सागरक उपयोग करय लागल छल। एहि कारण एहि समुद्री मार्गक महत्व सेहो बढ़ल, मुदा संगहि सुरक्षा संबंधी खतरा सेहो बेसी भए गेल।

घटनाक बाद भारतक विदेश मंत्रालय सेहो एकटा आधिकारिक वक्तव्य जारी कयलक। मंत्रालय कहलनि जे क्षेत्र मे व्यावसायिक जहाज सभ पर लगातार हमला होयब अत्यंत गंभीर चिंताक विषय अछि। मंत्रालय स्पष्ट रूप सं कहलनि जे व्यावसायिक जहाज सभ कें निशाना बनेबाक घटना अविलंब बंद होयबाक चाही। अंतरराष्ट्रीय कानूनक अनुरूप क्षेत्रीय अंतरराष्ट्रीय जलमार्ग सभ मे मुक्त, सुरक्षित आ निर्बाध नौवहन तथा व्यापार यथाशीघ्र बहाल कयल जाए।
यमनक विदेश मंत्रालय सेहो एहि घटनाक संबंध मे विस्तृत वक्तव्य जारी कयलक। मंत्रालयक अनुसार ई हमला हूती आतंकवादी मिलिशियाक निरंतर जारी आपराधिक गतिविधि आ हमलाक श्रृंखलाक एकटा कड़ी अछि। मंत्रालयक आरोप अछि जे हूती विद्रोही सभ लगातार शहर सभ पर हमला करैत रहल छथि, हवाई अड्डा तथा तेल प्रतिष्ठान सभ पर बमबारी करैत छथि, निर्यात बाधित करैत छथि आ यमनक जनताक आयक महत्वपूर्ण स्रोत सभ कें नष्ट करबाक प्रयास करैत छथि।
मंत्रालयक अनुसार, एहि गतिविधि सभक कारण यमन मे पहिले सं व्याप्त मानवीय संकट आरो गंभीर भए गेल अछि। सरकारक आरोप अछि जे हूती विद्रोही सभक कारण देशक आर्थिक स्थिति कमजोर भेल अछि तथा आम नागरिकक जीवन कठिन बनि गेल अछि।
यमन सरकारक कहब अछि जे हूती समूह लाल सागर, बाब-अल-मंदब जलडमरूमध्य आ अदनक खाड़ीक समुद्री मार्ग सभ लेल सेहो गंभीर खतरा उत्पन्न कए रहल अछि। एहि कारण अंतरराष्ट्रीय समुद्री व्यापार प्रभावित भए रहल अछि आ क्षेत्रीय सुरक्षा तथा स्थिरताक स्थिति कमजोर पड़ि रहल अछि।
फरवरीक अंत मे अमेरिका आ इजरायल द्वारा ईरान पर कयल गेल सैन्य हमलाक बाद संपूर्ण क्षेत्रक समुद्री व्यापार प्रभावित भेल छल। ओकर बाद ईरान होर्मुज़ जलडमरूमध्य बंद कए देलक, जे विश्वक सभ सं व्यस्त तेल परिवहन मार्ग सभ मे सं एक मानल जाइत अछि। एहि निर्णयक प्रभाव अंतरराष्ट्रीय तेल मूल्य पर सेहो स्पष्ट रूप सं देखल गेल।
होर्मुज मार्ग बंद भेलाक बाद सऊदी अरब सं तेल लए कए आबि रहल कतेको जहाज लाल सागरक वैकल्पिक समुद्री मार्ग अपनौलक। मुदा हालक समय मे यमनक हूती लड़ाकू सभ द्वारा सऊदी टैंकर सभ पर लगातार हमला कयल गेलाक कारण एहि मार्ग पर खतरा आरो बढ़ि गेल अछि।
समाचार संस्था रायटर्सक अनुसार, सऊदी समर्थित यमन सरकारक परिवहन मंत्रालय आरोप लगाने अछि जे ईरान समर्थित हूती विद्रोही सभ विस्फोटक सं भरल नावक प्रयोग कए एहि जहाज पर हमला कयलक। तथापि, एहि घटनाक संबंध मे हूती समूहक दिस सं एखन धरि कोनो आधिकारिक प्रतिक्रिया नहि आयल अछि।
उल्लेखनीय अछि जे 20 जुलाई कें हूती विद्रोही सभ सऊदी अरबक लाल सागर स्थित बंदरगाह सभक नाकाबंदीक घोषणा कयने छल। ओतहि ब्रिटेनक यूके मैरीटाइम ट्रेड ऑपरेशंस एजेंसी सेहो जानकारी देने अछि जे विगत एक सप्ताहक दौरान लाल सागर क्षेत्र मे कतेको जहाज सभ पर हमला दर्ज कयल गेल अछि।
एहि तनावपूर्ण परिस्थितिक बीच अंतरराष्ट्रीय बाजार मे तेलक मूल्य मे अप्रत्याशित गिरावट सेहो देखल गेल। मंगरक दिन तेलक मूल्य तीन सप्ताहक न्यूनतम स्तर पर पहुंचि गेल। एकर प्रमुख कारण अमेरिकी अधिकारीसभक ओ आशा छल जे ईरानक संग एहन समझौता भए सकैत अछि जाहि सं होर्मुज़ जलडमरूमध्य फेर सं खोलल जा सकत।
जून मास मे अमेरिका आ ईरान सैन्य कारबाइ रोकबाक, जलडमरूमध्य फेर खोलबाक तथा आगामी 60 दिनक भीतर युद्ध समाप्त करबाक उद्देश्य सं 14 सूत्री समझौता ज्ञापन पर सहमत भेल छल। मुदा हस्ताक्षरक लगभग तीन सप्ताह बाद अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रंप घोषित कयलनि जे जलडमरूमध्य मे फेर जहाज सभ पर हमला होयबाक कारण युद्धविराम प्रभावहीन भए गेल अछि।
मंगरक दिन अमेरिकी अधिकारी सभ पुनः कहलनि जे वार्ता मे प्रगति भए रहल अछि। अमेरिकी वित्त मंत्री स्कॉट बेसेंट संकेत देलनि जे होर्मुज़ जलडमरूमध्य फेर खोलबाक संबंध मे शीघ्र सहमति बनि सकैत अछि। दोसर दिस ईरान स्पष्ट कयलक जे ओकर अमेरिका संग एखन कोनो प्रत्यक्ष वार्ता नहि चलि रहल अछि आ एहन कोनो योजना सेहो नहि अछि। ईरानक अनुसार, ओ वर्तमान समय मे मात्र ओमानक संग वार्ता कए रहल अछि।